Ναζίμ Χικμέτ: Ο πιο άμεσος και συναισθηματικός ποιητής του καιρού μας. (Γιάννης Ρίτσος)

ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

Γράφει ο Λευτέρης Αντωνόπουλος
(Καθηγητής Ηλεκτρολογίας και Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε

Στις 3 Ιουνίου του 1963 πέθανε στη Μόσχα από καρδιακή προσβολή ο Τούρκος ποιητής, αγωνιστής και διεθνιστής Ναζίμ Χικμέτ. Ένας συγγραφέας που όλη του η ζωή και όλο του το έργο αφιερώθηκε στην εργατική πάλη για το Σοσιαλισμό.

Η ζωή του Χικμέτ ήταν συνυφασμένη με το έργο του.


Το 1921 μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων φτάνει στη Μόσχα και φοιτά στο Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο των Εργατών της Ανατολής. Γίνεται μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος της Τουρκίας. Το 1936 δημοσιεύει στην Τουρκία το Σοβιετικό Σύνταγμα του ’36 με σκοπό να αναδείξει τον κοινωνικό χαρακτήρα του κράτους. Το 1938 συλλαμβάνεται με την κατηγορία της πρόκλησης εξέγερσης και καταδικάζεται σε 28 χρόνια φυλάκιση. Η φυλάκισή του τελειώνει το 1950 κάτω από αφόρητες πιέσεις που δημιούργησε η 18ήμερη απεργία πείνας του Χικμέτ, τόσο στο εσωτερικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο, με αποκορύφωμα την διεθνή επιτροπή με επικεφαλής τους Πικάσο, Ρόμπσον, Σατρ. Το 1950 τιμάται με το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης και το 1951 στερείται της Τούρκικής υπηκοότητας κατηγορούμενος για προδοσία. Το 2001 η Τουρκία του έδωσε πίσω την υπηκοότητα του, ως ένδειξη σεβασμού και αναγνώρισης στην τεράστια προσωπικότητα του.

Το έργο του Ναζίμ Χικμέτ ήταν συνυφασμένο με τη ζωή του.

Για το τεράστιο έργο του θεωρώ καλύτερο να αναδημοσιεύσω ένα απόσπασμα του Γιάννη Ρίτσου από το βιβλίο «Ναζίμ Χικμετ – Ποιήματα» στο οποίο ο Γιάννης Ρίτσος έχει γράψει τον πρόλογο και έχει κάνει και την απόδοση στα Ελληνικά

Γράφει, λοιπόν ο Ρίτσος κλείνοντας τον πρόλογο του βιβλίου:

Η ποίηση του παίρνει ένα τόνο ουσιαστικά δραματικό, σεμνά ανθρώπινο, ήρεμα απελπισμένο και ταυτόχρονα ηρωικό, όπως μπροστά στη φύση, τη μοίρα και το θάνατο που πάντα τροφοδότησαν την ποίηση στην απόλυτη μορφή της και παρακίνησαν τον άνθρωπο κάθε εποχής στον καθολικό του αγώνα για την ελευθερία του, από όπου ξεπηδούν όλα τα έργα του. Όμως, κι αυτό ακόμη, στον Χικμέτ δε βυθίζεται σε μια αδρανή ενατένιση, δεν παίρνει την έκφραση μιας μυστικής και σκοτεινής οδοιπορίας μέσα σε ένα μοιραίο αδιέξοδο, αλλά παίρνει τη μορφή μιας απερίφραστης, και σχεδόν φωτεινής ομολογίας που δείχνει και παροτρύνει τον αδιάλλακτο δημιουργικό αγώνα του ανθρώπου με κάθε εμπόδιο, με κάθε είδος θανάτου.

Και με τούτη τη βαθύτερη αίσθηση, ο κοινωνικός αγώνας, όπως και η αποκαλούμενη κοινωνική τέχνη, αποκτούν βαθύτερη σημασία, υψηλότερο στόχο και πλατύτερη προοπτική. Αναπτύσσονται μέσα στην περιοχή του πιο καθολικού, του πιο καίριου ανθρωπίνου προβληματισμού, που ανανεώνει τη συνείδηση της ενότητας του παγκόσμιου πνευματικού πολιτισμού. Και τέτοια, πολύ συχνά, στις κύριες στιγμές της είναι η ποίηση του Ναζίμ Χικμέτ που πέρα από όποιες πρόσκαιρες σκοπιμότητες, πέρα και από το ιδεολογικό της βάρος, θα μείνει, για πάντα, τέλεια μέσα στα δικά της μέτρα, ουσιαστικά κοινωνική, βαθιά ανθρώπινη, θαυμαστά απέριττη, ανεξάντλητη πηγή συγκινήσεων και ευγενικό δίδαγμα της ευθύνης του ποιητή μπροστά στην εποχή του και στον κόσμο.

Ας μου συγχωρεθεί αυτή η τελευταία αποστροφή, αυτή η συμπερασματικότητα, τόσο ξένη προς έναν αντικειμενικό, κριτικό λόγο,, μα που γίνεται αναπότρεπτη τέτοιες στιγμές που ο θάνατος μας στερεί έναν ακέραιο άνθρωπο, έναν παρήγορο φίλο, έναν εξαίσιο αγωνιστή – ποιητή. Είναι και αυτό μία αντίσταση στο θάνατο, όπως ήταν και μένει ολόκληρη η παρουσία του Ναζίμ Χικμετ και του έργου του.

ΑΘΗΝΑ Ιούνιος 1963.

Αν η μισή μου καρδιά, βρίσκεται, γιατρέ, εδώ πέρα
Η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται

Με τη στρατιά που κατεβαίνει μπρος στο κίτρινο ποτάμι
Η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται

Κι ύστερα, γιατρέ, την κάθε αυγή
Την κάθε αυγή, γιατρέ, με τα χαράματα

Πάντα η καρδιά μου στην Ελλάδα τουφεκίζεται
Κι ύστερα, δέκα χρόνια τώρα, να γιατρέ

Που τίποτα δεν έχω μες τα χέρια μου να δώσω στον φτωχό λαό μου

Τίποτα… πάρε ένα μήλο…
Ένα κόκκινο μήλο… την καρδία μου…
Ένα κόκκινο μήλο… την καρδιά μου…
Ένα κόκκινο μήλο… την καρδιά μου…

Ναζίμ Χικμέτ
‘Στηθάγχη’

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s